-
اکشنهای فوری
اکشنهای فوری (ED / پذیرش)
هدف: تشخیص سریع، نمونهگیری درست، شروع درمان در زمان.
۱) در همان ابتدا- • ارزیابی ABC، علائم حیاتی، سطح هوشیاری، راش/پتشی.
- • ۲ کشت خون قبل از آنتیبیوتیک.
- • اگر LP بدون کنتراندیکاسیون: LP فوری → ارسال CSF (آنالیز/گرم/کشت ± PCR).
- • اگر LP باید تأخیر بخورد: بعد از کشت خون، آنتیبیوتیک تزریقی ± دگزامتازون را شروع کنید.
۲) زمانبندی کلیدی- • آنتیبیوتیک تجربی: ≤ ۶۰ دقیقه از ورود.
- • دگزامتازون: ۲۰ دقیقه قبل یا همزمان با اولین دوز آنتیبیوتیک (حداکثر تا ۴–۱۲ ساعت بعد).
- • اگر تصویربرداری لازم است: تصویربرداری نباید شروع درمان را غیرضروری به تأخیر بیندازد.
-
LP & تصویربرداری
LP الان؟ یا تعویق + CT/MRI قبل؟
طبق متن گایدلاین: مواردی که باید قبل از LP تصویربرداری شود.
اگر هرکدام هست → LP را به تعویق بیندازید و CT/MRI را در نظر بگیرید- کاهش سطح هوشیاری (عدم همکاری برای معاینه نورولوژیک).
- علائم نورولوژیک فوکال یا درگیری اعصاب کرانیال ۲/۳/۴/۶.
- تشنج جدید در هفته اخیر (تب ساده مطابق تعریف گایدلاین: نیاز به تعویق ندارد).
- پاپیلادم یا شک به افزایش ICP / رفلکس کوشینگ.
- نقص ایمنی شدید (پیوند، نوتروپنی شدید، استروئید دوز بالا، بدخیمی پیشرفته، AIDS با CD4<200…).
- عدم پایداری همودینامیک یا نارسایی تنفسی نیازمند احیا/انتوباسیون.
- دریافت داروهای ایمونوساپرسیو.
- عفونت محل پونکسیون.
- پلاکت < 50,000 (بهویژه با اختلال انعقادی).
اقدام اگر LP به تأخیر افتاد- • کشت خون بگیرید (حداقل ۲ نمونه).
- • آنتیبیوتیک تزریقی تجربی را شروع کنید (و دگزامتازون طبق معیارها).
- • تصویربرداری (CT/MRI) را انجام دهید.
- • سپس در صورت امکان و ایمنی، LP را انجام دهید.
نکته: در شک به ICP بالا حتی با تصویر نرمال، انجام LP فقط با ملاحظات ایمنی (دسترسی به مانیتول، سوزن کوچک، ترندلنبرگ…) طبق گایدلاین. -
درمان تجربی
درمان تجربی (خلاصه عملی)
خط اول: سفالوسپورین نسل سوم تزریقی ± وانکومایسین/ریفامپین ± آمپیسیلین (لیستریا).
کسبشده از جامعه (پیشنهادی گایدلاین)- • سفتریاکسون یا سفوتاکسیم
- • + وانکومایسین (یا ریفامپیسین بهعنوان آلترناتیو وانکومایسین)
- • اگر ریسک لیستریا: + آمپیسیلین (سن > ۵۰، بارداری، نقص ایمنی، سیروز، CKD، بدخیمی/پیوند…)
در نقص ایمنی: اضافه کردن پوشش گرم منفی بر اساس سیاست لوکال “قابل بحث” ذکر شده است.دوزهای کلیدی (طبق متن شما)سفتریاکسونکودک: 50–80 mg/kg IV هر 12h (حداکثر 2g هر 12h)بزرگسال: 2g IV هر 12h (یا 4g روزانه)سفوتاکسیمکودک: 50–75 mg/kg IV هر 6–8hبزرگسال: 2g IV هر 4–6hوانکومایسینلودینگ 20–25 mg/kg سپس 15–20 mg/kg هر 6 یا 12hTarget trough طبق متن: 15–20 µg/mL (اگر امکان مانیتورینگ هست)ریفامپیسین (آلترناتیو وانکومایسین)کودک: 10 mg/kg (حداکثر 600 mg روزانه)بزرگسال: 300 mg هر 12hلیستریا — آمپیسیلین/آموکسیسیلینبزرگسال: 2g IV هر 4hکودک: آمپیسیلین 100–300 mg/kg/day در 4–6 دوز منقسمآلرژی شدید بتالاکتام (طبق متن)موکسیفلوکساسین؛ و اگر پوشش لیستریا لازم است: + کوتریموکسازول -
کورتیکواستروئید
کورتیکواستروئید (دگزامتازون)
چه زمانی بدهیم؟- • ۲۰ دقیقه قبل یا همزمان با اولین دوز آنتیبیوتیک
- • حداکثر تا ۴–۱۲ ساعت بعد از آنتیبیوتیک
- • مدت: ۴ روز
دوز (طبق متن شما)اطفال: 0.15 mg/kg هر 6hبزرگسال: 10 mg هر 6hدر متن یک تایپ «15%» دیده میشود؛ تیم تدوین لطفاً عدد نهایی را تأیید کند.کی قطع/اجتناب کنیم؟- • اگر آنالیز CSF به ضرر باکتریال بود → قطع.
- • اگر ارگانیسمی غیر از پنوموکوک یا Hib type b شناسایی شود → قطع.
- • در شواهد مننگوکوک/راش پوستی یا شرایط اپیدمی → طبق متن، توصیه به عدم تجویز.
- • در نقص ایمنی: مشابه پروتکل؛ اما در HIV مرحله AIDS توصیه نمیشود.
-
تشخیص/آزمایشها
تشخیص و آزمایشها (چکلیست سریع)
CSF — اجزای اصلی- • ظاهر، فشار (در حالت غیرنشسته)
- • سلول/دیفرانسیل، پروتئین، گلوکز و نسبت به خون
- • گرم، کشت + آنتیبیوگرام
- • PCR (در صورت امکان) — خصوصاً اگر آنتیبیوتیک قبل از LP داده شده
- • آنتیژن (در محدودیت منابع / وقتی کشت و PCR منفی ولی شک قوی)
- • لاکتات (قبل از آنتیبیوتیک برای افتراق ویروسی/باکتریال)
خون — اجزای اصلی- • ۲ کشت خون قبل از آنتیبیوتیک
- • CBC، CRP، PCT (کمککننده؛ نرمال بودن ردکننده نیست)
- • PCR خون (اگر امکان هست، در LP غیرقابل انجام/تعویق، یا شک قوی مننگوکوکسمی)
نکته: آنالیز اولیه CSF ترجیحاً ظرف ۴ ساعت برای تصمیم درمانی آماده شود. -
نمونهگیری/انتقال
نمونهگیری و انتقال (CSF/خون) — خلاصه اجرایی
تقسیم نمونه CSF (طبق متن)- • Dry tube (آنالیز/گرم/آنتیژن): 1–2 mL
- • Cryotube (PCR): 1–2 mL
- • محیط T-I (کشت/آنتیبیوگرام): 0.5–1 mL
- در صورت امکان حجم کل: ~8 mL
دما و زمان انتقال (خیلی مهم)- • Dry tube: دمای اتاق، انتقال حداکثر تا ۱ ساعت
- • PCR (cryotube): یخچال 2–8°C، انتقال تا ۱ هفته (cool box)
- • اگر بیش از ۱ هفته: فریز 20-°C تا ۱ ماه، و 70-°C برای بیش از ۱ ماه
- • T-I: دمای اتاق، ترجیحاً ≤ ۱ ساعت
-
پروفیلاکسی پس از تماس
پیشگیری پس از مواجهه (PEP)
مننگوکوک — چه کسانی؟ (مواجهه نزدیک)تماس مستقیم کارکنان با ترشحات دهانی طی احیا/انتوباسیون/ساکشن، همخانه بودن، یا حضور در مهد/کلاس/پادگان/خوابگاه
بیش از ۸ ساعت و در فاصله کمتر از ۱ متر از ۱ هفته قبل علائم تا ۲۴ ساعت بعد از شروع آنتیبیوتیک.طبق متن: حتی اگر فرد قبلاً واکسینه شده باشد، پروفیلاکسی توصیه میشود.مننگوکوک — رژیمهای پروفیلاکسی (طبق متن)- • سیپروفلوکساسین تکدوز: بزرگسال 500mg؛ کودک 5–12 سال 250mg؛ زیر 5 سال 30 mg/kg تا حداکثر 125mg
- • سفتریاکسون تکدوز: زیر 16 سال 5 mg/kg تا حداکثر 125mg؛ بالای 16 سال 250mg (انتخابی در بارداری)
- • ریفامپین 2 روز: کودک >1سال 10 mg/kg در دو دوز؛ بزرگسال 600mg دوبار در روز
Hib type b — پروفیلاکسی (طبق متن)- • تماس طولانی: برای افراد زیر ۲ سال ریفامپین 10 mg/kg روزانه به مدت 4 روز
- • تماس خانگی: اگر کودک <۲ سال در خانواده هست → برای همه اعضا: کودک 10 mg/kg/day، بزرگسال 20 mg/kg/day به مدت 4 روز
- • مهدکودک: بالای ۲ سال در صورت ≥۲ مورد در ۲ ماه
-
طول درمان
طول درمان آنتیمیکروبیال (طبق متن)
نامشخص (غیراپیدمی)7–10 روز (به شرط بهبود تب/ویتال/هوشیاری بعد از 2 روز و بدون علامت نورولوژیک جدید)مننگوکوکاپیدمی: 5 روز | غیراپیدمی: 7 روزپنوموکوک10–14 روز (در پاسخ کند/عارضه: تا 14)Hib7–10 روز (در پاسخ کند/عارضه: تا 10)لیستریا و گرم منفیها21 روز (در پاسخ کند: قابل افزایش)استرپ گروه B14–21 روزاستاف اورئوسحداقل 14 روز -
عوارض/پایش
پایش عوارض و “کی تصویر/جراحی؟”
عوارضی که باید فعالانه پایش شوند- • تشنج/استاتوس
- • افت سطح هوشیاری
- • نقص عصبی فوکال
- • ترومبوز عروقی
- • علائم افزایش ICP (برادیکاردی، هیپرتانسیون، تغییر مردمک)
- • هیدروسفالی
- • انفارکت/خونریزی مغزی
- • امپیماي سابدورال/آبسه مغزی
- • سپسیس شدید/شوک
اگر اینها رخ داد → CT/MRI (ترجیح MRI اگر دسترس سریع) + مشاوره- • تشنج مقاوم/بدترشونده
- • افت سریع هوشیاری
- • شک به هیدروسفالی، امپیما، آبسه، انفارکتوس
- • هیدروسفالی انسدادی/امپیما/آبسه → مشاوره جراحی اعصاب فوری
طبق متن: ضدتشنج روتین توصیه نشده؛ در صورت تشنج حداقل 3 ماه ادامه (اگر عود ندارد و ضایعه پاتولوژیک نیست). -
مراقبت/آستانهها
مراقبت و آستانهها (محاسبه سریع)
طبق متن: جمعیت ۳۰–۱۰۰ هزار؛ آستانه هشدار 5/100k/week و اپیدمی 15/100k/week.
ماشینحساب آستانهنتیجه اینجا نمایش داده میشود…اگر جمعیت < ۳۰هزار: طبق متن باید چند منطقه مجاور ادغام شود. اگر > ۱۰۰هزار: تقسیم به مناطق کوچکتر برای قرارگیری در بازه ۳۰–۱۰۰هزار.تعاریف کلیدی- • خوشه: ≥۲ مورد با ارتباط اپیدمیولوژیک (زمان/مکان) که از آستانه هشدار نگذرد.
- • آستانه هشدار: 5 مورد/100k/هفته
- • آستانه اپیدمی: 15 مورد/100k/هفته
-
تعاریف مورد (WHO)
تعاریف مورد (WHO 2025) — خلاصه قابل استفاده
مورد مشکوکشروع ناگهانی تب (≥38°C) + یکی از: سفتی گردن، برودزینسکی، کرنیگ، برجستگی فونتانل (نوزاد)، سردرد شدید/استفراغ، تغییر سطح هوشیاری، فتوفوبیا، نقص عصبی موضعی، شروع جدید تشنج (بزرگسال).مورد محتملمورد مشکوک + یکی از: CSF کدر/چرکی، WBC CSF >1000/mm³، یا WBC CSF >100/mm³ همراه با (نسبت گلوکز CSF به خون <0.4) یا (گلوکز CSF <2.2 mmol/L یا <40 mg/dL) یا (پروتئین CSF >1 g/L)، یا آنتیژن CSF مثبت.مورد قطعیمورد مشکوک/محتمل + یکی از: کشت CSF مثبت، PCR CSF مثبت، یا (در غیاب کشت/PCR) شواهد رنگآمیزی گرم سازگار، یا کشت خون/PCR خون مثبت برای باکتریهای مرتبط با مننژیت. -
اکشنهای فوری
اکشنهای فوری
DeskRef مننژیت
مرجع سریع بالینی/مراقبتی
بر اساس متن گایدلاین ملی (۱۴۰۴) + تعاریف WHO 2025. این ابزار جایگزین قضاوت بالینی نیست.
اکشنهای فوری
هدف: تشخیص سریع، نمونهگیری درست، شروع درمان در زمان
۱) در همان ابتدا
• ارزیابی ABC، علائم حیاتی، سطح هوشیاری، راش/پتشی.
• ۲) کشت خون قبل از آنتیبیوتیک اگر LP بدون کنتراندیکاسیون: LP فوری → ارسال CSF (آنالیز/گرم/کشت ± PCR).
• اگر LP باید تأخیر بخورد: بعد از کشت خون، آنتیبیوتیک تزریقی ± دگزامتازون را شروع کنید.
۳) زمانبندی کلیدی
• آنتیبیوتیک تجربی: ۶۰ دقیقهاز ورود.
• دگزامتازون: <b>۲۰ دقیقه قبل یا همزمان با اولین دوز آنتیبیوتیک (حداکثر تا ۴–۱۲ ساعت بعد).
• اگر تصویربرداری لازم است: تصویربرداری نباید شروع درمان را غیرضروری به تأخیر بیندازد.
مشاوره عمومی
لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
سرما خوردگی
لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
شکستگی استخوان
لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
عمل قلب باز
لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
فیزیوتراپی
لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
مشاوره روانشناسی
لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
- خدمات دندان پزشکی
- خدمات درمانی اعصاب و روان
- دوره درمانی دیسک کمر
- فیریوتراپی کمر
- جراحی قالب باز
- ماساژ درمانی با آب